En de akker is de wereld

‘s Middags was het altijd zo warm, dat de kinderen in beweging moesten blijven om hun voeten niet te schroeien, met kleine dribbelpasjes, zo licht mogelijk.

Oorlog is niet alleen maar geweld en vernietiging, het is ook vluchtelingen, ontheemd zijn, misplaatst worden. Ineens niet meer een persoon zijn, maar vee. Of men ze nu met of zonder goede bedoelingen bekijkt.

Een boek uit 1947 dat in 2015 opnieuw is uitgebracht. Zijn er tegenwoordig ook goedbedoelende families die gevluchte kinderen opnemen, of is dat juist iets dat weer gedaan moet worden? Ook als er zoveel risico’s bekend zijn?

En de akker is de wereld is vol met kleine gevechten. Voor een normaal leven, tegen ziekte en vooroordelen, voor de familie, tegen de wanhoop. Goede bedoelingen zijn niet genoeg, maar komt dat door de bedoelingen of de omgeving?

Het is een wrang verhaal, eindelijk eens de invalshoek buiten de Nazi’s, NSB-ers en Joden. Zijn kinderen meer onschuldig? Waar ligt de grens tussen vluchten en ontwijken? Een goede re-publicatie.

En de akker is de wereld, Dola de Jong, Querido 1947

Het boek Ont

Het was dinsdagavond kwart voor acht en een van de laatste dagen van oktober in het roemruchte stervensjaar van de gulden, dat schitterende, harde betaalmiddel met zijn waaier van kleurige biljetten als de staart van een paradijsvogel, dat met goedvinden van de kroon door de directeur van De Nederlandsche Bank verkwanseld werd door een grauwe eenheidsmunt waar er al zoveel van zijn en die de ‘euro’ wordt genoemd.

Ik had bijna net zo vaak medelijden met deze man als dat ik hem een down right sukkel vond die wel een schop onder z’n kont mocht ontvangen. Weer zo’n navelstaarderig ei waar al zoveel boeken mee worden volgeschreven, tot er ineens een moment van inzicht en realisatie langs kwam. Zijn mensen minder vervelend wanneer ze het zelf weten?

Terwijl je met een naam als Isebrand toch makkelijk voor een geweldig, woest interessant persoon had kunnen gaan. Wie weet wat die man wel aan Nederland en/of de rest van de wereld had kunnen bijdragen. Maar nee, zelfs het call center lukte niet. Hij heeft een groep opgestart voor andere mannen die ook hun post niet durven te openen, hij fladdert rond uitzendbureaubaantjes en ..dat is het.

Tot een Inspirerende Man man in zijn leven komt. Meckering Weet dingen, en als dat niet zo is, blijft hij wel praten tot het wel zo is. Natuurlijk kan zo’n type net zoveel goeds als schade doen, maar het is wel spannend.

Zo blijft Het boek Ont schuiven tussen ‘wat een sukkel’ en ‘man, je kunt beter, je bent beter’. Meerdere navels waar naar gestaard wordt, misschien wel inclusief die van de lezer.

Het boek Ont, Anton Valens, Augustus 2012

New Grub Street

Toen de Milvains aanschoven voor het ontbijt sloeg de klok van de parochiekerk van Wattleborough acht uur.

Uit 1891 en nog verdomd relevant wat betreft ideeën over literatuur, auteurs, media en helaas ook vrouwen(rechten).

De lezer volgt verschillende auteurs en aspirant-auteurs. De ene lijdt voor de kunsten, de ander gaat waar de uitgeverij vertelt hem te gaan, de derde ziet heel het schrijven en uitgeven als een puzzel dat te overwinnen is met de juiste mensen en juiste onderwerpen kennen. Geld is ook een vast onderdeel van hun denken, altijd weer bezig voor de volgende ponden.

Aan het einde van de negentiende eeuw waren er ook al mensen die juist wel en juist niet met auteurs en schrijfvolk gezien wilden worden. Was het al een raar beroep zonder zekerheid, en moest je je nooit verlagen tot het gewone volk, behalve als je gelezen wilde worden. Vrouwen zijn er als assistenten en lezers, al is er wel een blaadje dat ook wel ‘stukjes’ van ‘meisjes’ kan plaatsen. Maar wacht, misschien zijn al die vrouwen wel een gat in de markt!

Het is komedie met een zuurtje, want hoe kan er nu na meer dan een eeuw nog zo weinig veranderd zijn. Zelfs de mannen trappen nog steeds in dezelfde fouten, en die hadden in 1891 tenminste nog de ruimte om zichzelf te verbeteren.

New Grub Street, George Gissing, Prometheus 2015

Krekel, krekel

Want hoe vaak lees jij (een bundel van) een Chinese auteur? Ik probeer bewust te zijn van de verhalenwereld buiten westerse grenzen, en na dat deze in de krant was gerecenseerd, was het een makkelijke optie.

Krekel, Krekel biedt verhalen uit verschillende tijden, met verschillende invalshoeken. Het is een geschiedschets met commentaar op de samenleving en haar ideeën, zonder in prekenboek te veranderen. Is het tenslotte niet menselijk; nieuwsgierigheid, hebberigheid, luiheid?

Het enige onbekende in deze verhalen is dus de omgeving en achtergrond. Ik ben nooit eerder op het Chinees platteland geweest, of in de grote steden. Maar Bi Feiyu schrijft mensen, en dat is niet onbekend.

Krekel, Krekel, Bi Feiyu, De Geus 2015

Terug naar normaal

Soms kun je in de grootste problemen raken door je op een receptie met je eigen zaken te bemoeien.

Alsof men nog meer redenen nodig had om niet in de VS te willen wonen. Wordt je er niet ziek, dan zorgt Big Pharma (geen sprookje) er wel voor dat je jezelf als ziek beschouwt. Een psychiater vindt het uit de spuigaten lopen en poogt een kijkje achter de schermen te bieden.

Deze Allen Frances werkte mee aan verschillende encyclopendiën over psychiatrie (de DSM reeks), en zag zo hoe gezondheid vervangen werd door geld en meer geld. Aan gezonde mensen kun je veel minder verdienen dan aan zieke, dus zorg er voor dat men zich ziekt voelt of het vreest.

Frances laat het niet alleen bij de tijd van DSM-V, natuurlijk niet. De geschiedenis van psychiatrie en psychiatrische ziektes en hoe de samenleving zij behandelt(/de) mag er ook bij. Daardoor wordt er wel herhaling aan de informatie toegevoegd.

Want zelfs als het geen algemene kennis zou zijn, wordt het snel duidelijk dat men door de eeuwen heen niet al te vriendelijk zijn geweest tegenover mensen met een psychiatrische afwijking. Dat men niet zo lang geleden lobotomie nog een goed idee vond, bijvoorbeeld. En dat het ook echt heel erg is dat pharmaceuten mensen alleen maar als zakken met geld zien, in plaats van mensen.

Dan zijn de precieze data over hoe ver Big Pharma wel niet gaat stukken enger. Dan laten de verhalen van winnaars en verliezers zien hoe belangrijk het is dat er vroeger dan later echt eens banden aan die groep gelegd moeten worden.

Terug naar Normaal kan dus het beste gezien worden als het naslagwerk waar het op gebaseerd is, af en toe een hoofdstuk, niet om te blokken voor het examen aan het einde van het boek.

Terug naar normaal: Inside informatie over de epidemie van psychische stoornissen, DSM-5, Big Pharma en de medicalisering van het dagelijks leven, Allen Frances, Nieuwezijds 2013

De Afvallige

Op een dag besloot een man om op een zuil te gaan zitten en er niet meer af te komen totdat hij zijn leven had overdacht.

Met ruim 600 pagina’s en flink rond gespring in tijd, is het niet zo makkelijk om De Afvallige in één zin te vatten. Nee, natuurlijk wel, maar in één zin waar de lezer ook iets aan heeft.

Het is een geschiedenisverhaal, heel, heel vroeger, met het Romeinse rijk en katholieken als nieuwe gelovigen. Er zijn drie hoofdrollen, misschien vier, misschien wel meer. Gelukkig zijn ze allemaal aan elkaar verbonden.

Men reist door het hele rijk en daarbuiten om fouten recht te zetten, vijandige overnames te stoppen, elkaar te ontsnappen. Swintharik is vervloekt, Alêtis was getuige van een massamoord, Dido probeert het verhaal van de nadagen van het Romeinse rijk te vertellen en ieders plaats er in.

Het is omvangrijk en uitgebreid en door het heen en weer springen in de tijd zal instappen niet al te makkelijk zijn, maar het verhaal wordt ook nergens taai. Het is een familie-opus zonder bloedbanden, de bekende factoren (Romeinse Rijk, Hunnen, Grieken) eens vanuit de gewone man bezien. En dat is interessant.

De Afvallige, Jan van Aken, Querido 2013

Rabid:

Ours is a domesticated age.

Niet voor tijdens het eten.

Wanneer je non-fictie wilt lezen hoeft dat niet per se een (auto)biografie te zijn, natuurlijk. Rabid gaat over rabies, de verspreiding er van, de mythologie er omheen en het gevecht er tegen. In (ranzig) detail.

Vooral het geschiedkundige deel biedt veel informatie, en connecties naar zowel vampieren en weerwolven en hun bijbehorende mythes zijn onsmakelijk maar interessant. Het wordt alleen later in het boek langzaam in de herhaling valt, en vaker terug grijpt naar eerder genoemde feiten dan nodig in een boek van plus minus 300 pagina’s.

Het is dus het soort non-fictie dat je naast een ander boek leest, af en toe een hoofstuk. Op die manier leer je over de ziekte zonder je af te vragen waarom het al zo bekend klinkt.

Rabid: A Cultural History of the World’s Most Diabolical Virus, Bill Wasik & Monica Murphy, Penguin Books 2012