Dogma

zaterdag 19 februari, 23.11 uur

Zelfmoord of voltooid leven? Vier jaar geschreven, relevant voor het nieuws van de dag.

Voor een Nederlandse roman (ik weet niet of ze onder literatuur valt), duurde het best lang voor er seks bij kwam. dat is een punt waar ik Nederlandse, fictieve verhalen op veroordeel, ook al geeft het me het gevoel dat ik drie generaties terug verhuis. Maar Dogma gaat dus niet zo heel veel over seks, het gaat over zelfmoord en welke invloed dat heeft op de mensen er omheen.

Charlie is een filmmaker, Hidde is zijn beste vriend. Allebei zitten ze vast; Charlie op inspiraties, Hidde op het leven. Het idee om van Hidde’s zelfmoord een documentaire te maken wordt niet direct aangenomen als optie om beide blokkeringen op te lossen, maar heel de discussie en aanloop er van worden vastgelegd, met camera en vanuit verschillende invalshoeken, de anderen uit de vriendengroep.

Dat is pijnlijk, en confronterend, want zoals in elke vriendenkring zijn er dingen die niet worden gedeeld met elkaar. Kun je altruïstisch zijn wanneer het onderwerp zo vreselijk persoonlijk is? Hoeveel moet je uitspreken als het iemand anders kan helpen, maar jou alleen maar pijn doen?

Eekhout zet mensen neer, en die zijn soms best irritant en stom bezig. Maar hoe kun je zelfmoord behandelen, als er geen menselijkheid bij is?

Dogma, Anne Eekhout, De Arbeiderspers 2013

Het boek Ont

Het was dinsdagavond kwart voor acht en een van de laatste dagen van oktober in het roemruchte stervensjaar van de gulden, dat schitterende, harde betaalmiddel met zijn waaier van kleurige biljetten als de staart van een paradijsvogel, dat met goedvinden van de kroon door de directeur van De Nederlandsche Bank verkwanseld werd door een grauwe eenheidsmunt waar er al zoveel van zijn en die de ‘euro’ wordt genoemd.

Ik had bijna net zo vaak medelijden met deze man als dat ik hem een down right sukkel vond die wel een schop onder z’n kont mocht ontvangen. Weer zo’n navelstaarderig ei waar al zoveel boeken mee worden volgeschreven, tot er ineens een moment van inzicht en realisatie langs kwam. Zijn mensen minder vervelend wanneer ze het zelf weten?

Terwijl je met een naam als Isebrand toch makkelijk voor een geweldig, woest interessant persoon had kunnen gaan. Wie weet wat die man wel aan Nederland en/of de rest van de wereld had kunnen bijdragen. Maar nee, zelfs het call center lukte niet. Hij heeft een groep opgestart voor andere mannen die ook hun post niet durven te openen, hij fladdert rond uitzendbureaubaantjes en ..dat is het.

Tot een Inspirerende Man man in zijn leven komt. Meckering Weet dingen, en als dat niet zo is, blijft hij wel praten tot het wel zo is. Natuurlijk kan zo’n type net zoveel goeds als schade doen, maar het is wel spannend.

Zo blijft Het boek Ont schuiven tussen ‘wat een sukkel’ en ‘man, je kunt beter, je bent beter’. Meerdere navels waar naar gestaard wordt, misschien wel inclusief die van de lezer.

Het boek Ont, Anton Valens, Augustus 2012

Einde verhaal/End of Story

…en ze leefden nog lang en gelukkig.

“Sorry God, better luck next universe.”

In which language do you review a bilingual story? Geen wonder dat het hoofdpersoon een identiteitscrisis heeft, er zitten net genoeg verschillen tussen zijn Nederlandse en zijn Engelse verhaal om onzeker van te worden.

Johan is een gepensioneerde vertaler die nog één verhaal aangeboden krijgt: End of Story. Een verhaal waarin God een reality show verliest, en dus genoeg boze reacties heeft ontvangen voor het zelfs is gepubliceerd (het boek, niet de show). Dat maakt Johan allemaal niet zo uit, maar het is wel een beetje vleiend dat de Amerikaanse auteur speciaal om hem heeft gevraagd.

John is a frustrated Canadian expat in the Netherlands who feels like the Dutch part of him took over as soon as they left their country of birth, Canada. He views End of Story as an obstruction keeping him from writing his own memories and finally getting a chance to be the main character inside this body again.

John and Johan are one, en worden niet getoond alsof dit een splitsing is door een mentale ziekte. Het vertalen van dit boek ontrafelt de duidelijke muur tussen hen twee, en het drama dat het boek meeneemt, is niets vergeleken bij die twee die elkaar ‘bevechten’.

Door de herhaling is wel duidelijk dat ze niet honderd procent van elkaar verschillen, maar leren ze dat op tijd?

Einde verhaal/End of Story, Philibert Schogt, De Arbeiderspers 2015

New Grub Street

Toen de Milvains aanschoven voor het ontbijt sloeg de klok van de parochiekerk van Wattleborough acht uur.

Uit 1891 en nog verdomd relevant wat betreft ideeën over literatuur, auteurs, media en helaas ook vrouwen(rechten).

De lezer volgt verschillende auteurs en aspirant-auteurs. De ene lijdt voor de kunsten, de ander gaat waar de uitgeverij vertelt hem te gaan, de derde ziet heel het schrijven en uitgeven als een puzzel dat te overwinnen is met de juiste mensen en juiste onderwerpen kennen. Geld is ook een vast onderdeel van hun denken, altijd weer bezig voor de volgende ponden.

Aan het einde van de negentiende eeuw waren er ook al mensen die juist wel en juist niet met auteurs en schrijfvolk gezien wilden worden. Was het al een raar beroep zonder zekerheid, en moest je je nooit verlagen tot het gewone volk, behalve als je gelezen wilde worden. Vrouwen zijn er als assistenten en lezers, al is er wel een blaadje dat ook wel ‘stukjes’ van ‘meisjes’ kan plaatsen. Maar wacht, misschien zijn al die vrouwen wel een gat in de markt!

Het is komedie met een zuurtje, want hoe kan er nu na meer dan een eeuw nog zo weinig veranderd zijn. Zelfs de mannen trappen nog steeds in dezelfde fouten, en die hadden in 1891 tenminste nog de ruimte om zichzelf te verbeteren.

New Grub Street, George Gissing, Prometheus 2015

Krekel, krekel

Want hoe vaak lees jij (een bundel van) een Chinese auteur? Ik probeer bewust te zijn van de verhalenwereld buiten westerse grenzen, en na dat deze in de krant was gerecenseerd, was het een makkelijke optie.

Krekel, Krekel biedt verhalen uit verschillende tijden, met verschillende invalshoeken. Het is een geschiedschets met commentaar op de samenleving en haar ideeën, zonder in prekenboek te veranderen. Is het tenslotte niet menselijk; nieuwsgierigheid, hebberigheid, luiheid?

Het enige onbekende in deze verhalen is dus de omgeving en achtergrond. Ik ben nooit eerder op het Chinees platteland geweest, of in de grote steden. Maar Bi Feiyu schrijft mensen, en dat is niet onbekend.

Krekel, Krekel, Bi Feiyu, De Geus 2015

De Gele Vogels

In de lente probeerde de oorlog ons te doden terwijl de dagen warmer werden en de vlakten van Ninive groen kleurden.

Volgens de blurbs achterop de definitieve roman van/over de Irak-oorlog. Maar daar zijn het blurbs voor, en de verdere omschrijving is zo enthousiast dat het genant is. In ieder geval, dit boek is geschreven door iemand die zelf naar Irak is geweest, en het gaat over zijn oorlogstijd en de tijd er na.

Soldaat Bartle wordt gevolgd voor, tijdens en na zijn tijd in Irak. Niet-chronologisch, maar dat is niet de enige reden waarom hij niet uit de oorlog kan ontsnappen. Voor zijn vertrek was hij gericht op de oorlog, er na kan hij het verschil tussen hem en de soldaat niet meer zien. Er is moord en moord en andere narigheid maar de complete lethargie waar het mee opgediend wordt, is nog het meest naargeestig. Ach, een kogel door het voorhoofd, ach misschien waren dit onschuldigen (bestaan onschuldigen?), ach, waarom staan we weer op vandaag? Bartle en legervriend Murphy maken een afspraak om niet nummer 1000 te worden van doden in het land, maar waarom eigenlijk? Alles is uitzichtloos.

Misschien is het sympathie voor de lezer dat dit boek minder dan 250 pagina’s heeft, omdat meer over de slechte voor- en nazorg, meer over de kapotgeschoten dorpen misschien niet te verwerken is zonder de DSM-5 nodig te hebben. Zou dit dan het boek zijn wat het noodzakelijke deel van de bevolking laat realiseren hoe fout oorlog is?

De Gele Vogels, Kevin C. Powers, Prometheus 2012

De Afvallige

Op een dag besloot een man om op een zuil te gaan zitten en er niet meer af te komen totdat hij zijn leven had overdacht.

Met ruim 600 pagina’s en flink rond gespring in tijd, is het niet zo makkelijk om De Afvallige in één zin te vatten. Nee, natuurlijk wel, maar in één zin waar de lezer ook iets aan heeft.

Het is een geschiedenisverhaal, heel, heel vroeger, met het Romeinse rijk en katholieken als nieuwe gelovigen. Er zijn drie hoofdrollen, misschien vier, misschien wel meer. Gelukkig zijn ze allemaal aan elkaar verbonden.

Men reist door het hele rijk en daarbuiten om fouten recht te zetten, vijandige overnames te stoppen, elkaar te ontsnappen. Swintharik is vervloekt, Alêtis was getuige van een massamoord, Dido probeert het verhaal van de nadagen van het Romeinse rijk te vertellen en ieders plaats er in.

Het is omvangrijk en uitgebreid en door het heen en weer springen in de tijd zal instappen niet al te makkelijk zijn, maar het verhaal wordt ook nergens taai. Het is een familie-opus zonder bloedbanden, de bekende factoren (Romeinse Rijk, Hunnen, Grieken) eens vanuit de gewone man bezien. En dat is interessant.

De Afvallige, Jan van Aken, Querido 2013