Van dode mannen win je niet

Je moeder knipte mannen voor geld.

Sommige boeken laten je alleen maar achter met het grind van de wanhoop, om dat nare, vuige gevoel te proberen te vatten. Had er nu echt geen sprankje hoop boven op gekund?

Nee, want de lezer zit deze keer in het hoofd van een man die vuil in een lijfelijke vorm is. Hij bedreigt en misbruikt de vrouwen in zijn leven, fraudeert, (mis)handelt, snoeft, geen mooi kantje aan te vinden. Geen excuses of achtergrond ook, alleen ‘de slangen’ en hoe die hem aan het meppen of slopen zetten.

Alleen Wesley krijgt zo goed als nooit al dat lelijks over hem heen. Hij is de twaalfjarige zoon van één van de man z’n vriendinnen, en op zijn manier doet hij zijn best voor de jongen. Het maakt het verhaal niet lichter of zachter, want hoe lang voor zelfs Wesley iets verkeerds in zijn ogen doet?

Walter van den Berg heeft zo’n man meegemaakt als kind. Gelukkig kon hij er over schrijven en het bekend(er) maken, maar daarmee komt ook de gedachte op over hoeveel kinderen dit zelf, alleen moeten bevechten.

Van dode mannen win je niet, Walter van den Berg, De Bezige Bij 2013

 

Mogelijkheden

Ik doe net alsof ik hier niet vandaan kom.

Zonder soapachtige twist (had een niet-Amerikaanse auteur dit ook zo gedaan?), was dit boek van rouwen sterker geweest. Hoeveel stappenplannen er tenslotte zijn, rouwen is persoonlijk, en voor de bijstander is niet meer mogelijk dan toekijken en algemeenheden mompelen.

In dit geval zou dat een ‘Hij was nog zo jong’ zijn, want Sarah’s zoon is pas 21 als hij overlijdt door een lawine. Moeilijk de schuld te geven, zo’n stuk natuur, en dat doet de hoofdpersoon dan ook niet. Er is sowieso weinig schuld, alleen maar veel twijfels over haar opvoeding.

Maar gelukkig is er een bezoek van een Vreemde, jonge vrouw die niet alleen afleidt maar vooral iedereen aan iets anders doet denken. Terugverwijzend naar mijn eerste zin: ik vraag me of dit zelfs een plot was geweest bij een niet-Amerikaanse auteur.

Hierdoor laat het verhaal een iets te goedkope, plakkerige smaak achter, waardoor rouw naar een laag pitje verdwijnt. Misschien was Sarah er blij mee.

Mogelijkheden, Kaui Hart Hemmings, Van Holkema & Warendorf 2014

Moonlight

101 min.

Ik was helemaal weg van deze film, en zou het zeker aan iedereen aanraden, zelfs de mensen die zeggen ‘niet zulke films’ te kijken. Omdat het je confronteert met vragen over mannelijkheid en homoseksualiteit en racistische stereotypes en hoe die elkaar allemaal overlappen. En dat zonder een moment van opgeheven vingertjes.

moonlight-posterMoonlight is coming-of-age, doorsnedes van het leven van een jongen. Eén keer als kind, één keer als tiener, één keer als volwassene. Alleen deze keer is het een zwarte homoseksuele jongen uit een probleemgebied, en leert de kijker misschien wel levenslessen, maar krijgt hoofdpersoon Chiron er alleen de nare conclusies van op zijn bord.

Combineer het nuchtere en de ontnuchtering met een kleur- en muziekgebruik die tegen je huid plakken en begrijp dat het een film is die met je blijft na het verlaten van de bioscoop. Een film van het soort dat rondgaat als een vuurtje in plaats van door marketing door de strot wordt geduurd. Vang het voor ‘ie uitgedoofd is.

Moonlight, A24 2016

De Cirkel

Ze wacht op een antwoord, maar Elias weet niet wat hij moet zeggen.

Eindelijk weer eens een boek waar ik met pret in ging. Zo’n boek dat je kiest tussen televisie en internet omdat  het gewoon zo snel gaat, er zoveel gebeurt, het net eng genoeg is om lekker spannend te zijn.

Er gebeuren nare dingen in Engelsfors, een klein dorp in Zweden. Daar horen uitverkorenen bij, maar deze keer zijn het tieners die tieners eerst zijn en daarna pas helden, en daardoor verloopt het redden van de wereld (?), Engelsfors (?) en zichzelf niet zo heel soepeltjes. Je zal maar moeten samenwerken met je grootste pestkop omdat een of andere heks het vraagt.

Mooi is dat het allemaal meiden zijn, die op allemaal verschillende manieren vrouw mogen zijn zonder eendimensionaal te worden. Fijn dat er geen glazuur wordt gelegd over het middelbare schoolleven, maar dat tiener-zijn in al z’n bruutheid gewoon getoond wordt.

Het is het eerste boek van een trilogie, maar alle drie de boeken zijn al uitgebracht, dus laat je dat helemaal niet tegenhouden.

De Cirkel: Engelsfors 1, Mats Standberg & Sara B. Elfgren, Bruna Fictie 2012

In Order to Live

On the cold, black night of March 31, 2007, my mother and I scrambled down the steep, rocky back of the frozen Yalu River that divides North Korea and China.

Autobiografieën boeten vaak in op stijl over waarheid. Het voelt dan oppervlakkig om commentaar te leveren op de warboel van het geschreven materiaal, wanneer het geschreven materiaal zo extreem, eng, bizar, enzovoorts is. Maakt het echt uit hoe mooi/lelijk het verhaal is opgeschreven, als het verhaal aantoont hoe gruwelijk het leven in Noord-Korea is?

Auteur Yeonmi Park is er opgegroeid, ontsnapt het voor andere horror in China en Mongolië, om vervolgens in Zuid-Korea aan te komen en beschouwd te worden als tweederangs burger. Noord-Koreanen zijn tenslotte achterlijke, gehersenspoelde arbeiders. Hoe dat komt, laat Yeonmi ook niet achterwege. Als het idee dat Noord-Korea een achterlijk doch aandoenlijk land is nog bestond, kan dat nu definitief vernietigd worden. Het is een kamp waarin de overgrote meerderheid langzaam afsterft om er voor te zorgen dat de rijke, machtige meerderheid een bordkartonnen idee van succes en geluk overeind kan houden. Men is gehersenspoeld, maar hoe kom je daar achter tot je omgeving verandert?

Het maakt het geen makkelijk, opbeurend, leesbaar verhaal, maar om je wereldbeeld te verbreden, wel essentieel. De vermakelijke, spetterend geschreven roman kan een andere keer wel weer.

In Order to Live:  A North Korean Girl’s Journey to Freedom, Yeonmi Park, Penguin Press 2015

Dogma

zaterdag 19 februari, 23.11 uur

Zelfmoord of voltooid leven? Vier jaar geschreven, relevant voor het nieuws van de dag.

Voor een Nederlandse roman (ik weet niet of ze onder literatuur valt), duurde het best lang voor er seks bij kwam. dat is een punt waar ik Nederlandse, fictieve verhalen op veroordeel, ook al geeft het me het gevoel dat ik drie generaties terug verhuis. Maar Dogma gaat dus niet zo heel veel over seks, het gaat over zelfmoord en welke invloed dat heeft op de mensen er omheen.

Charlie is een filmmaker, Hidde is zijn beste vriend. Allebei zitten ze vast; Charlie op inspiraties, Hidde op het leven. Het idee om van Hidde’s zelfmoord een documentaire te maken wordt niet direct aangenomen als optie om beide blokkeringen op te lossen, maar heel de discussie en aanloop er van worden vastgelegd, met camera en vanuit verschillende invalshoeken, de anderen uit de vriendengroep.

Dat is pijnlijk, en confronterend, want zoals in elke vriendenkring zijn er dingen die niet worden gedeeld met elkaar. Kun je altruïstisch zijn wanneer het onderwerp zo vreselijk persoonlijk is? Hoeveel moet je uitspreken als het iemand anders kan helpen, maar jou alleen maar pijn doen?

Eekhout zet mensen neer, en die zijn soms best irritant en stom bezig. Maar hoe kun je zelfmoord behandelen, als er geen menselijkheid bij is?

Dogma, Anne Eekhout, De Arbeiderspers 2013

En de akker is de wereld

‘s Middags was het altijd zo warm, dat de kinderen in beweging moesten blijven om hun voeten niet te schroeien, met kleine dribbelpasjes, zo licht mogelijk.

Oorlog is niet alleen maar geweld en vernietiging, het is ook vluchtelingen, ontheemd zijn, misplaatst worden. Ineens niet meer een persoon zijn, maar vee. Of men ze nu met of zonder goede bedoelingen bekijkt.

Een boek uit 1947 dat in 2015 opnieuw is uitgebracht. Zijn er tegenwoordig ook goedbedoelende families die gevluchte kinderen opnemen, of is dat juist iets dat weer gedaan moet worden? Ook als er zoveel risico’s bekend zijn?

En de akker is de wereld is vol met kleine gevechten. Voor een normaal leven, tegen ziekte en vooroordelen, voor de familie, tegen de wanhoop. Goede bedoelingen zijn niet genoeg, maar komt dat door de bedoelingen of de omgeving?

Het is een wrang verhaal, eindelijk eens de invalshoek buiten de Nazi’s, NSB-ers en Joden. Zijn kinderen meer onschuldig? Waar ligt de grens tussen vluchten en ontwijken? Een goede re-publicatie.

En de akker is de wereld, Dola de Jong, Querido 1947