Van dode mannen win je niet

Je moeder knipte mannen voor geld.

Sommige boeken laten je alleen maar achter met het grind van de wanhoop, om dat nare, vuige gevoel te proberen te vatten. Had er nu echt geen sprankje hoop boven op gekund?

Nee, want de lezer zit deze keer in het hoofd van een man die vuil in een lijfelijke vorm is. Hij bedreigt en misbruikt de vrouwen in zijn leven, fraudeert, (mis)handelt, snoeft, geen mooi kantje aan te vinden. Geen excuses of achtergrond ook, alleen ‘de slangen’ en hoe die hem aan het meppen of slopen zetten.

Alleen Wesley krijgt zo goed als nooit al dat lelijks over hem heen. Hij is de twaalfjarige zoon van één van de man z’n vriendinnen, en op zijn manier doet hij zijn best voor de jongen. Het maakt het verhaal niet lichter of zachter, want hoe lang voor zelfs Wesley iets verkeerds in zijn ogen doet?

Walter van den Berg heeft zo’n man meegemaakt als kind. Gelukkig kon hij er over schrijven en het bekend(er) maken, maar daarmee komt ook de gedachte op over hoeveel kinderen dit zelf, alleen moeten bevechten.

Van dode mannen win je niet, Walter van den Berg, De Bezige Bij 2013

tweet

Amerikanah

Princeton rook ‘s zomers nergens naar, en hoewel Ifemelu hield van het stille groen van de vele bomen, de schone straten en statige huizen, de subtiel te duren winkels en de kalme, tijdloze atmosfeer van overgeërfde elegantie, sprak deze afwezigheid van een geur haar het meest aan, misschien omdat alle andere Amerikaanse steden die ze goed kende allemaal verschillend hadden geroken.

Eindelijk had de bieb ‘m voor me. Eindelijk kan ik mij met een stel argumenten bij de positieve recensies aansluiten. Een boek dat door zwart, wit en alles daar tussen gelezen moet worden. Een boek dat uitlegt waarom Amerikanen een ander idee hebben over ras en racisme dan niet-Amerikanen, in dit geval zwart. Een boek dat weer eens onderstreept dat anders-dan-Westers niet synoniem is voor slecht.

Maar vooral een heel leesbaar boek. In den beginne is het een romance. Liefde op de middelbare school, vol hoop en dromen in een land waar daar niet zoveel ruimte voor is. Beiden willen een betere omgeving, de ene probeert die in de VS te vinden, de ander in Engeland. Dingen gebeuren, de tijd gaat verder en zelfs de terugkomst van beiden naar Nigeria is misschien niet de oplossing.

Chimamanda Ngozi Adichie schrijft met licht over zware onderwerpen en zorgt er voor dat de mensen nooit in karikaturen veranderen, hoe dichtbij de stereotypes ook komen.

Amerikanah is informerend, amuserend en confronterend. Lezen.

Amerikanah, Chimamanda Ngozi Adichie, De Bezige Bij 2013

Het geheugenpaleis

Andere overlevenden waren er niet.

Ik denk nog steeds aan ingelegde knoflook, al betwijfel ik of het in Nederland verkrijgbaar is. En er was ook iets met Robert de Niro en zijn vrouw in een oneerbiedige positie. Beiden zijn creaties uit Joshua’s Foer’s geheugenpaleis.

Foer twijfelt of we de ‘kunst van het onthouden’ langzaam vergeten. We hebben tenslotte non-stop toegang tot materiaal wat voor ons onthoudt. Nieuwsgierigheid over het geheugen, waarom we sommige dingen wel en andere dingen nooit kunnen onthouden en hoe dat te veranderen leidt hem naar een jaar van trainen voor geheugenkampioenschappen. Mensen die bij elkaar komen om te laten zien dat ze complete kaartspellen in enkele seconden uit hun hoofd kunnen leren, of willekeurige getallenreeksen.

De wereld van geheugenkampioenschappen en de mensen die er aan meedoen, zijn bijzonder. Zij zorgen -tussen de feiten over de geschiedenis van de geheugenkunst – voor de komische noot. Foer gaat sowieso geen moment het licht absurde van zijn queeste uit de weg, waardoor de soms aanwezige herhaling snel vergeten is.

Dit is geen roman. Soms wordt het een klein beetje te gimmicky door elke denkoefening en zijn vreemde details, maar de vrolijke verbazing die Foer over deze wereld en wat zijn geheugen kan, komt duidelijk over. En natuurlijk wil je nu weten wat Robert de Niro in een vreemd standje doet.

Het geheugenpaleis: De vergeten kunst van onthouden, Joshua Foer, De Bezige Bij 2011

Tonio

Ik heb zijn naam nooit vaker geroepen dan in de krap vier maanden die verstreken zijn sinds Zwarte Pinksterdag.

Oh, maar dit deed pijn. Dit is een requiem. Tonio is de zoon van A.F.Th. van der Heijden. Hij wordt op 21-jarige leeftijd doodgereden. Van der Heijden kan niets anders dan schrijven.

Het verhaal wordt geen moment sentimenteel, dat is misschien wel het ergste. In plaats van walgend het boek opzij te kunnen leggen door gebabbel over “hij is nu in een betere plek” is er alleen maar het zuigende verdriet dat niet loslaat. Dat roekeloos aan je schedel klauwt, zodat het lezen op sommige momenten niet eens meer fijn is, alleen maar oncomfortabel.

Dit is het eerste werk dat ik van A.F.Th. van der Heijden lees en met zo’n onderwerp weet ik natuurlijk niet in hoeverre het gelijk is aan zijn andere werk. Maar zijn heldere manier van schrijven, zonder enige poespas is heel aantrekkelijk.

Tonio is geen tussendoortje, wel een aanrader.

Tonio, A.F.Th. van der Heijden, De Bezige Bij 2011